Τρίτη 24 Μαρτίου 2026 στις 15.00
Ανοιχτή Συνέλευση Υπεράσπισης του Ασύλου
Για την υπεράσπιση της πανεπιστημιακής ζωής και της δημοκρατικής λειτουργίας του Πανεπιστημίου
Το πανεπιστήμιο δεν είναι ένας απλός διοικητικός μηχανισμός παροχής μαθημάτων: είναι ένας ζωντανός κοινωνικός και πολιτικός χώρος, όπου η γνώση παράγεται μέσα από τη διδασκαλία, την έρευνα, τον διάλογο, τη συλλογική δράση και την καθημερινή συνύπαρξη χιλιάδων ανθρώπων. Η πανεπιστημιακή ζωή δεν περιορίζεται στο ωρολόγιο πρόγραμμα· διαμορφώνεται από την παρουσία, τη συμμετοχή και τη δραστηριοποίηση της ακαδημαϊκής κοινότητας στους χώρους του ιδρύματος.
Τα πρόσφατα γεγονότα με τις μαζικές προσαγωγές και συλλήψεις φοιτητών εντός και πέριξ του πανεπιστημιακού χώρου δεν αποτελούν μεμονωμένα περιστατικά. Στις 06/02 προσήχθησαν 313 άτομα σε συναυλιακό γεγονός στο φουαγιέ του Πολυτεχνείου. Λίγες μέρες μετά, στις 17/02, προσήχθησαν 48 άτομα, εκ των οποίων 38 συνελήφθησαν έξω από τον χώρο του πανεπιστημίου.
Τα παραπάνω συνιστούν σοβαρή τομή στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται πλέον η πανεπιστημιακή καθημερινότητα. Όταν η παρουσία και η συλλογική δραστηριότητα φοιτητών οδηγούν σε κατηγορίες περί «διατάραξης λειτουργίας υπηρεσίας», τίθεται ευθέως ζήτημα για το πώς ορίζεται η ίδια η λειτουργία του πανεπιστημίου.
Η πρόσφατη νομοθετική κατεύθυνση, που αποδίδεται στον λεγόμενο «νόμο Ζαχαράκη», εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αυστηροποίησης της πειθαρχικής επιτήρησης και ελέγχου μέσα στα πανεπιστήμια, με ρυθμίσεις που ενισχύουν τις διαγραφές, τα πειθαρχικά και τη διοικητική παρέμβαση στη φοιτητική ζωή. Η «λογική» αυτή ξυπνά ιστορικές μνήμες αυταρχικών περιόδων, όπως εκείνης της χούντας, όπου τα πανεπιστήμια λειτουργούσαν υπό καθεστώς φόβου, ελέγχου και περιορισμού της ελεύθερης έκφρασης. Οι ιστορικές συνθήκες δεν ταυτίζονται· ωστόσο, η ανησυχία εδράζεται στο ότι η ενίσχυση της καταστολής και της πειθαρχίας ως βασικού εργαλείου «ομαλότητας» αλλοιώνει τον δημοκρατικό και ελεύθερο χαρακτήρα που οφείλει να φέρει η ανώτατη εκπαίδευση.
Με τις νέες ρυθμίσεις θεσμοθετείται ένα αυστηρό πειθαρχικό πλαίσιο, το οποίο για πρώτη φορά συνδέει άμεσα τη φοιτητική ιδιότητα με βαριές διοικητικές και ποινικές κυρώσεις. Οι προβλεπόμενες ποινές ξεκινούν από αναστολή φοίτησης ενός μήνα και μπορούν να φτάσουν έως και στην οριστική διαγραφή από το πανεπιστήμιο, αφαιρώντας πλήρως τη φοιτητική ιδιότητα. Παράλληλα, προβλέπεται ποινή φυλάκισης έξι μηνών, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις αναφέρεται ακόμη και επιβολή δεκαετούς φυλάκισης, μετατρέποντας ζητήματαπανεπιστημιακής ζωής σε αντικείμενο ποινικού δικαίου. Το πλαίσιο αυτό συγκροτεί ουσιαστικά μια μορφή «φοιτητοδικιών», όπου η διοικητική και η ποινική διαδικασία συμπλέκονται, δημιουργώντας ένα καθεστώς αυστηρής επιτήρησης και παραδειγματικής τιμωρίας.
Η επιβολή περιορισμών στη χρήση των χώρων, το κλείσιμο των σχολών σε αυστηρά προκαθορισμένη ώρα, η αναστολή δραστηριοτήτων που δεν εντάσσονται σε στενά ορισμένο «εκπαιδευτικό» ή «ερευνητικό» πλαίσιο, σε συνδυασμό με την παρουσία δυνάμεων καταστολής και την απειλή πειθαρχικών διώξεων, μετασχηματίζουν το πανεπιστήμιο σε έναν ελεγχόμενο και αποστειρωμένο χώρο. Έναν χώρο όπου η ζωή υποχωρεί και η συμμετοχή αντικαθίσταται από επιτήρηση.
Και απ' ότι φαίνεται η εν λόγω κατάσταση δεν αφορά μόνο το ΑΠΘ. Στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Ιωαννίνων, Ηρακλείου, Αθηνών, οι αυτοοργανωμένες πολιτιστικές ομάδες έχουν αποκλειστεί έμμεσα ή άμεσα από τους χώρους τους, με απειλές εκκένωσης στις Π.Ο.ΦΕΠΑ (Πολιτιστικές Ομάδες Φοιτητικών Εστιών Πανεπιστημίου Αθηνών), με λοκ άουτ στο Πάντειο, με επιθέσεις που δεν είναι μεμονωμένα γεγονότα.
Η κανονικοποίηση της απαίτησης για «άδειες» από θεατρικές, κινηματογραφικές, μουσικές και λοιπές ομάδες, που εδώ και χρόνια λειτουργούσαν οργανικά μέσα στο πανεπιστήμιο χωρίς τυπικές εγκρίσεις και γραφειοκρατικά φίλτρα, σηματοδοτεί μια βαθιά αλλαγή στον τρόπο αντίληψης της πανεπιστημιακής ζωής και ελευθερίας. Ομάδες που συγκροτούνταν από τη συλλογική πρωτοβουλία φοιτητών, με ανοιχτό και αυτοοργανωμένο χαρακτήρα, αντιμετωπίζονται πλέον ως δομές που οφείλουν να πιστοποιούνται, να επανεγκρίνονται ή να παύουν να υφίστανται. Μέσα από αυτή τη διαδικασία παράγεται ένας δήθεν εφησυχασμός: ότι όλα λειτουργούν «θεσμικά», ότι υπάρχει τάξη και κανονικότητα. Στην πραγματικότητα, όμως, η γραφειοκρατική υπαγωγή και η αναστολή αδειών λειτουργούν ως μηχανισμοί έμμεσης καταστολής, απονευρώνοντας μορφές συλλογικής ζωής χωρίς να φαίνεται ότι απαγορεύονται ρητά. Στο παρελθόν, η παρουσία φοιτητικών ομάδων στους χώρους του πανεπιστημίου θεωρούνταν αυτονόητο στοιχείο της καθημερινότητάς του· οι χώροι ζωντάνευαν από πρωτοβουλίες, πρόβες, φεστιβάλ, συζητήσεις και δράσεις που δεν χρειάζονταν διαρκή επιβεβαίωση της «νομιμότητάς» τους. Η μετάβαση από αυτή τη συνθήκη ελευθερίας σε ένα καθεστώς διαρκούς αδειοδότησης και ελέγχου δεν συνιστά απλώς διοικητική αλλαγή, αλλά ουσιαστικό μετασχηματισμό του ίδιου του χαρακτήρα του πανεπιστημίου.
Η πανεπιστημιακή λειτουργία, όμως, δεν είναι ουδέτερη διαδικασία. Περιλαμβάνει τη δυνατότητα συνάθροισης, την ελεύθερη έκφραση, την ανταλλαγή ιδεών, την πολιτική και πολιτιστική δραστηριότητα. Η ποινικοποίηση αυτών των στοιχείων δεν προστατεύει το πανεπιστήμιο· περιορίζει τον δημοκρατικό του χαρακτήρα.
Η κανονικοποίηση των προσαγωγών, των συλλήψεων και των πειθαρχικών απειλών εντός του πανεπιστημιακού περιβάλλοντος δημιουργεί ένα κλίμα φόβου και αποθάρρυνσης. Ένα πανεπιστήμιο που λειτουργεί υπό το βάρος του φόβου δεν μπορεί να υπηρετήσει τον ρόλο του ως χώρος ελεύθερης σκέψης και κοινωνικής κριτικής.
Υπερασπιζόμαστε ένα πανεπιστήμιο:
• Ανοιχτό και προσβάσιμο, δίχως περιορισμούς στη χρήση των χώρων του.
• Δημοκρατικό, με ουσιαστική συμμετοχή της ακαδημαϊκής κοινότητας στις αποφάσεις που την αφορούν.
• Ελεύθερο από την ποινικοποίηση της φοιτητικής παρουσίας και δράσης.
• Προσανατολισμένο στη γνώση ως συλλογική και κοινωνική διαδικασία.
Η υπεράσπιση της πανεπιστημιακής ζωής δεν αφορά μια επιμέρους δραστηριότητα ή μια συγκεκριμένη ομάδα. Αφορά τον ίδιο τον χαρακτήρα του δημόσιου πανεπιστημίου. Ένα πανεπιστήμιο ζωντανό, ανοιχτό και δημοκρατικό δεν μπορεί να οικοδομείται μέσα από συλλήψεις, περιορισμούς και επιτήρηση, αλλά μέσα από διάλογο, αυτοοργάνωση και ενεργή συμμετοχή όλων των φοιτητ(ρι)ών.
πηγή : email που λάβαμε στις 22 Μαρτίου 19h